Slot 1 Dialog Ummah: Pengerusi dan CEO Dedah Kronologi RCI, Pelan Pemulihan dan Kejayaan Bersejarah Tabung Haji

BANDAR BARU BANGI, 3 September 2026 – Tirai pembentangan ilmiah sesi pagi Dialog Ummah: Realiti dan Masa Depan Tabung Haji dimulakan dengan Slot 1 bertajuk “Tabung Haji: Pencapaian dan Strategi Masa Depan” yang disampaikan secara langsung oleh dua nakhoda utama institusi berkenaan, iaitu Pengerusi Lembaga Tabung Haji, Tan Sri Abdul Rashid Hussain dan Pengarah Urusan Kumpulan merangkap Ketua Pegawai Eksekutif TH, Tuan Mustakim Mohamad.

Di hadapan lebih 600 orang hadirin di Tenera Hotel & Suites, pembentangan eksklusif ini memperincikan empat topik utama: memahami evolusi dan mandat TH di bawah Akta 535, pendedahan punca defisit laporan RCI, kemajuan pelaksanaan syor sejak 2018, serta rekod pencapaian kewangan dan operasi terkini institusi berkenaan.

Memahami Mandat Akta 535 dan Syarat Ketat Agihan Keuntungan

Tuan Mustakim Mohamad memulakan taklimat dengan mengimbas perjalanan enam dekad penubuhan Tabung Haji yang diasaskan daripada ilham Profesor DiRaja Ungku Abdul Aziz pada tahun 1960-an. Beliau menegaskan bahawa mandat TH di bawah Akta Tabung Haji 1995 (Akta 535) berpaksikan dua fungsi utama iaitu Pengurusan Simpanan dan Pelaburan (Seksyen 4(1)(a)) serta Pengurusan Kebajikan Jemaah Haji (Seksyen 4(1)(b)).

Merujuk kepada kitaran simpanan patuh syariah berteraskan kontrak Wakalah, pihak pengurusan menegaskan syarat mandatori agihan keuntungan seperti yang termaktub di bawah Seksyen 22(3) Akta 535. Mengikut peruntukan statutori tersebut, tiada untung boleh agih dibenarkan diisytiharkan melainkan dua syarat dipenuhi pada akhir tahun kewangan: wujudnya keuntungan boleh agih sebenar, dan jumlah aset Kumpulan Wang tidak kurang daripada jumlah liabiliti (termasuk amaun simpanan pendeposit yang dikira seolah-olah kena dibayar serta-merta).

Penemuan Laporan RCI: Isu Klasifikasi Liabiliti, Jurang Defisit dan Penggunaan RAV

Sesi diteruskan dengan pendedahan terperinci mengenai penemuan Laporan Siasatan Suruhanjaya Diraja (RCI). RCI mendapati bahawa sebelum tahun 2018, penyata kewangan TH tidak merekodkan simpanan pendeposit sebagai liabiliti, sebaliknya diletakkan sebagai dana rizab. Berdasarkan perenggan 3.7.1 Laporan RCI, setiap ringgit simpanan pendeposit sebenarnya merupakan tanggungan liabiliti kepada TH kerana nilainya kekal dijamin kerajaan walaupun nilai pelaburan mengalami turun naik.

Apabila simpanan pendeposit diklasifikasikan semula sebagai liabiliti mengikut piawaian perakaunan yang betul, jurang defisit kewangan yang ketara mula terdedah sejak tahun 2014 hingga 2017. Sebagai contoh, pada 31 Disember 2017, jumlah liabiliti dan tanggungan pendeposit TH mencecah RM74.4 bilion berbanding jumlah aset bernilai RM70.3 bilion, meninggalkan jurang defisit aset sebanyak RM4.1 bilion. Laporan RCI perenggan 3.11.2 mengesahkan bahawa agihan keuntungan (hibah) bagi tahun 2014 dan 2015 melebihi keuntungan sebenar, manakala kekurangan aset berbanding liabiliti menyebabkan TH secara sah tidak memenuhi syarat pembayaran hibah bagi tahun 2016 dan 2017.

Pembentangan turut membongkar bagaimana pengurusan TH terdahulu menggunakan instrumen Realisable Asset Value (RAV) sebanyak RM4.466 bilion pada tahun 2017 bagi menjustifikasikan pembayaran hibah selepas menerima surat teguran keras daripada Bank Negara Malaysia (BNM) bertarikh 23 Disember 2015 berhubung rizab yang rendah. RCI mendedahkan bahawa pengiraan RAV tersebut merupakan anggaran dalaman pengurusan TH sendiri tanpa menggunakan penilaian profesional bebas. Hal ini disokong oleh kenyataan media rasmi firma Ernst & Young (EY) pada 11 Disember 2018 yang mengesahkan bahawa mereka bukan juruaudit TH dan laporan proforma yang disediakan tidak boleh dijadikan asas perundangan bagi pengisytiharan dividen. Di samping itu, Ketua Audit Negara (EOM) turut menegur perubahan polisi rosot nilai TH sebanyak dua kali dalam tempoh sehari pada 2017 bagi mengelakkan peruntukan kerugian pelaburan direkodkan.

Status Pelaksanaan 76% Syor RCI dan Transformasi Menyeluruh Sejak 2018

Menjawab penemuan tersebut, Tan Sri Abdul Rashid Hussain dan Tuan Mustakim Mohamad menegaskan komitmen penuh TH untuk menerima laporan RCI secara objektif, telus, dan profesional. Institusi telah memulakan langkah pemulihan jauh sebelum laporan dinyahklasifikasikan pada 29 Julai 2026, di mana 19 daripada 25 syor RCI (atau 76%) telah berjaya diselesaikan sepenuhnya, manakala baki enam syor sedang giat dilaksanakan.

Antara pembaharuan radikal yang telah dilaksanakan termasuklah:

• Tadbir Urus & Perundangan: Mewujudkan Dasar Agihan Keuntungan beraudit, merangka pindaan Akta 535 untuk melarang pelantikan ahli politik aktif dalam Lembaga Pengarah, serta menguatkuasakan piawaian Fit and Proper amalan BNM/SC.
• Disiplin Pelaburan: Menambah baik Peruntukan Alokasi Aset Strategik (SAA) dengan memperuntukkan 54% kepada Pendapatan Tetap (Fixed Income), 26% Ekuiti, 12% Hartanah, 5% Tunai, dan 3% Ekuiti Persendirian bagi mengawal turun naik pasaran. TH turut melaksanakan Dasar Henti Rugi (Cut-Loss Policy) dan penubuhan semula Panel Pelaburan 2021.
• Rasionalisasi Operasi Haji: Memperkenalkan Bantuan Kewangan Haji (HAFIS) bersasar bermula 2022 mengikut kategori pendapatan B40, M40, dan T20 berlandaskan prinsip Istito’ah (Konsep 4K: Kesihatan, Keselamatan, Kewangan, dan Kebenaran/Kuota).

Pencapaian Terkini: Rekod Pendapatan Tertinggi dan Pengiktirafan Dunia

Hasil daripada pelan pemulihan mampan, TH kini berada pada kedudukan kewangan paling kukuh dalam sejarah. Antara bukti kejayaan yang dibentangkan merangkumi:

• Pendapatan Rekod: Mencatatkan pendapatan pelaburan tertinggi dalam sejarah berjumlah RM4.64 bilion pada tahun 2025.
• Peningkatan Agihan Keuntungan: Kadar agihan keuntungan beraudit meningkat daripada 1.25% pada 2018 kepada 3.5% pada tahun kewangan 2025 (kadar tertinggi dalam tempoh 8 tahun).
• Pemulihan Rizab & Aset: Kedudukan aset kembali melebihi liabiliti dengan rizab dibina semula melebihi tahap minima RM1 bilion.
• Penstabilan Kos Haji: Berjaya mengekalkan kos haji langsung pada kadar RM33,300 selama tiga tahun berturut-turut (2024–2026) menerusi pemeteraian kontrak penerbangan jangka panjang dan rundingan sewaan hotel terus di Tanah Suci.
• Pengiktirafan Antarabangsa: Merangkul Anugerah Labaytum Diamond Award bagi Pengurusan Haji Terbaik Dunia oleh Kerajaan Arab Saudi selama dua tahun berturut-turut.

Melangkah ke hadapan, TH komited memperkasa perkhidmatan digital menerusi kemudahan AI Hajj Guidance, notifikasi awal bakal haji dua tahun lebih awal, pengangkutan bas ulang-alik 24 jam, serta khemah bertingkat yang lebih kondusif di Masyair. Pembentangan Slot 1 ini memberikan keyakinan tuntas kepada seluruh peserta bahawa Tabung Haji telah berjaya mengharungi fasa kegelapan lalu dan kini berdiri teguh sebagai institusi kewangan Islam terunggul yang diyakini ummah.