TAHANAN RUMAH DATUK SERI NAJIB: KUASA PENGAMPUNAN DIHORMATI, MEKANISME PELAKSANAAN MESTI DIPERJELASKAN

KENYATAAN MEDIA

MAJLIS AL-MIZAN – WADAH PENCERDASAN UMAT MALAYSIA

18 September 2026

Kuasa pengampunan dihormati

Majlis Al-Mizan–WADAH mengambil maklum kenyataan Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang (BHEUU), Jabatan Perdana Menteri, bahawa Yang di-Pertuan Agong telah memperkenankan pengampunan bersyarat kepada Datuk Seri Najib Tun Razak untuk menjalani baki hukuman kes SRC International secara tahanan rumah sehingga 23 Ogos 2028, tertakluk kepada pembayaran denda RM50 juta dan syarat-syarat yang ditetapkan. Keputusan itu dibuat melalui Mesyuarat Lembaga Pengampunan bagi Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya pada 18 September 2026.

Untuk ketepatan rekod, denda RM50 juta tersebut bukan denda baharu. Ia ialah denda RM210 juta yang dikurangkan melalui keputusan Lembaga Pengampunan pada 29 Januari 2024, yang turut mengurangkan hukuman penjara daripada 12 tahun kepada enam tahun.

Majlis Al-Mizan–WADAH menghormati kuasa pengampunan Yang di-Pertuan Agong di bawah Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan. Namun, penghormatan terhadap kuasa itu tidak meniadakan keperluan supaya perintah pengampunan dilaksanakan dengan jelas, teratur dan menurut undang-undang. Kuasa memberikan lega hukum bersumberkan Perlembagaan, manakala pentadbiran pelaksanaannya memerlukan asas perundangan dan tatacara yang nyata.

Kekosongan kerangka pelaksanaan

Dalam prosiding berkaitan Titah Adendum, Mahkamah Tinggi pada 22 Disember 2025 menolak permohonan Datuk Seri Najib untuk menjalani baki hukuman SRC International sebagai tahanan rumah. Antara persoalan yang timbul ialah ketiadaan peruntukan khusus mengenai tahanan rumah dalam undang-undang Malaysia serta hakikat bahawa seksyen 43 Akta Penjara 1995 mengenai pelepasan banduan secara lesen tidak dengan sendirinya mewujudkan rejim tahanan rumah.

Keputusan terbaharu ini mempunyai kedudukan fakta dan perlembagaan yang berbeza kerana dibuat melalui Mesyuarat Lembaga Pengampunan mengikut Perkara 42. Persoalan tatacara pengampunan telah terjawab, tetapi persoalan utama masih kekal: apakah instrumen undang-undang yang akan digunakan untuk melaksanakan tahanan rumah tersebut?

Rang Undang-Undang Penjara (Pindaan) 2026, yang antara lain mencadangkan penggunaan peranti pengawasan elektronik dan memperluas takrif banduan kepada mereka yang dilepaskan secara berlesen di bawah seksyen 43, telah ditangguhkan di Dewan Rakyat pada 25 Jun 2026 dan dirujuk kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen. Setakat tarikh kenyataan ini, RUU tersebut belum diluluskan. Peruntukan yang paling hampir dengan pengawasan di luar penjara masih berada di peringkat penelitian Parlimen, sedangkan perintah tahanan rumah dijangka dilaksanakan dalam masa terdekat.

Penjelasan yang diperlukan

Majlis Al-Mizan–WADAH menyeru Kerajaan dan pihak berkuasa berkaitan menjelaskan perkara berikut:

1.     Instrumen undang-undang yang digunakan, sama ada di bawah Akta Penjara 1995, lesen seksyen 43 atau instrumen lain;

2.     Status kediaman yang ditetapkan, termasuk sama ada ia akan diwartakan atau disifatkan sebagai tempat tahanan;

3.     Agensi yang bertanggungjawab mengawasi tahanan serta sumber kuasanya;

4.  Sekatan pergerakan dan bentuk pengawasan, termasuk asas penggunaan peranti elektronik sekiranya berkenaan;

5.     Syarat berkaitan pelawat, telefon, internet, media sosial, komunikasi awam dan kegiatan politik;

6.     Pihak yang menentukan pelanggaran syarat, tatacaranya dan hak untuk didengar sebelum pengampunan bersyarat dibatalkan;

7.     Sama ada tempoh tahanan rumah dikira sebagai sebahagian daripada tempoh hukuman; dan

8.     Kesan sekiranya denda RM50 juta tidak dijelaskan, termasuk kemungkinan tambahan tempoh pemenjaraan.

Ini bukan persoalan politik atau akademik. Kegagalan mematuhi syarat boleh membatalkan pengampunan bersyarat dan menyebabkan Datuk Seri Najib kembali menjalani baki hukuman di penjara. Oleh itu, syarat yang membawa kesan pemenjaraan semula mestilah diketahui, dapat ditentukan secara objektif dan tertakluk kepada tatacara yang sah.

Kes SRC International dan 1MDB mesti dibezakan

Pengampunan bersyarat ini hanya berkaitan baki hukuman kes SRC International dan hendaklah dibezakan daripada sabitan dalam kes 1MDB. Pada 26 Disember 2025, Mahkamah Tinggi mensabitkan Datuk Seri Najib atas empat pertuduhan menggunakan kedudukan untuk memperoleh suapan dan 21 pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan RM2.3 bilion dana 1MDB, lalu menjatuhkan hukuman penjara 15 tahun serta denda RM11.4 bilion. Di bawah seksyen 292 Kanun Prosedur Jenayah, hukuman itu hanya bermula selepas tamat hukuman terdahulu dalam kes SRC International.

Datuk Seri Najib telah memfailkan rayuan; sabitan tersebut belum muktamad dan hak rayuannya hendaklah dihormati sepenuhnya. Namun, pihak berkuasa perlu menjelaskan kedudukannya selepas 23 Ogos 2028 sekiranya sabitan dan hukuman 1MDB masih berkuat kuasa. Pada zahir kenyataan rasmi, perintah tahanan rumah hanya meliputi baki hukuman SRC International dan tidak menyentuh, meminda atau merangkumi hukuman berasingan dalam kes 1MDB.

Kepastian undang-undang dan kesaksamaan

Pendirian Majlis Al-Mizan–WADAH berasaskan dua prinsip. Pertama, kepastian undang-undang. Seorang banduan tetap berhak mendapat layanan yang sah dan adil. Pada masa yang sama, seseorang tidak wajar menerima bentuk pelaksanaan hukuman tanpa parameter undang-undang yang jelas hanya kerana pernah memegang jawatan tinggi.

Kedua, kesaksamaan di sisi undang-undang. Perkara 8(1) Perlembagaan Persekutuan menjamin bahawa semua orang sama rata di sisi undang-undang dan berhak mendapat perlindungan yang sama. Jika tahanan rumah kini menjadi suatu bentuk pelaksanaan hukuman, kriteria kelayakan, tatacara permohonan, bentuk pengawasan dan akibat pelanggaran mestilah diketahui umum serta terpakai kepada semua banduan yang layak, bukan ditentukan secara ad hoc mengikut individu.

Undang-undang yang baik bukan sahaja menentukan siapa yang dihukum, tetapi juga bagaimana hukuman dilaksanakan, siapa yang mengawasinya, apakah batasannya dan apakah akibat sekiranya batas itu dilanggar.

Saranan Al-Mizan–WADAH

1.  BHEUU dan Kementerian Dalam Negeri menerbitkan kenyataan susulan yang menjelaskan sumber kuasa undang-undang, instrumen pelaksanaan, agensi bertanggungjawab dan syarat utama perintah tahanan rumah;

2.       Tatacara penentuan pelanggaran syarat dinyatakan secara bertulis, termasuk pihak yang membuat penentuan dan hak untuk didengar sebelum pengampunan bersyarat dibatalkan;

3.       Rang Undang-Undang Penjara (Pindaan) 2026 dikemukakan semula dengan peruntukan jelas mengenai tahanan di luar institusi penjara, meliputi kriteria kelayakan, agensi pengawas, batasan dan kesan pelanggaran; dan

4.       Kerangka yang sama dilaksanakan secara saksama kepada semua banduan yang memenuhi kriteria, dengan laporan pelaksanaan dibentangkan secara berkala kepada Parlimen.

Pendedahan ini tidak perlu merangkumi perkara keselamatan yang sensitif. Namun, prinsip, sumber kuasa, syarat utama dan mekanisme pengawasan mesti cukup jelas bagi mengelakkan sistem tahanan rumah yang bergantung pada tafsiran pentadbiran secara ad hoc.

Penutup

Hari ini perkara ini melibatkan seorang bekas Perdana Menteri; pada masa hadapan, mekanisme yang sama mungkin melibatkan orang lain. Justeru, persoalan institusi yang lebih penting bukan semata-mata sama ada Datuk Seri Najib patut diberikan tahanan rumah, tetapi apakah undang-undang yang mengawal tahanan tersebut apabila negara melaksanakannya.

Dalam sebuah negara yang menjunjung kedaulatan undang-undang, jawapan kepada persoalan itu mestilah jelas.

MAJLIS AL-MIZAN–WADAH
18 September 2026